Harf Tamircisi

Uzun süredir hastanemizde yatmaktaydı. Diğer nemrut bayan hastalarımıza nazaran sıcaklığı ve konuşkanlığı ile sevdirmişti kendini. Orta yaşı yeni geçmiş olmasına karşın hayli yaşlanmış, yıpranmış görünüyordu. Kronik rahatsızlığı nedeniyle kolay toparlayacak gibi değildi, hastaneden çıkmaya pek niyeti de yok gibi duruyordu. Haftada bir uğrayıp temiz çamaşır getiren komşusundan başka gelen gideni de yoktu. Ne iş yaptığını öğrenememiştik. Ailesinden de söz etmezdi. “Boş ver geçmişi. Bazen geçmişin oralarda kalması daha iyidir. Sen bugünden ve gelecekten haber ver” diyerek savuşturmuştu bu konudaki soruları. Bütün gün tığ ile bir şeyler örer, ara sıra ördüklerini hemşire hanımlara gösterirdi. Beğenmediğini söküp tekrar ördüğü de olurdu.

O sabah servis şefimizle hastaları dolaşıp tedavilerini düzenlerken bizimkinin, yandaki diğer bir bayan hastanın el falına baktığını gördük. Toparlanıp yataklarına uzanmaları üzerine şefimiz rahatsız olmayın dercesine el işareti yaptı.

-         Bunca zamandır misafirimizsiniz, falcılığınız olduğunu yeni öğreniyoruz. Kim bilir daha neler göreceğiz?

-         Doktor bey oğlum, benim gibi geçmişi boş verenler falsız yapamaz. İstersen uzat elini de konuşturayım senin de falını.

Şefimiz irkildi, yarım adım geri atıp odadan çıkmakla çıkmamak arasında tereddüt geçirdi.

-         Korkma, alt tarafı fal bu. Kitabı defteri yok bunun. İnanana da inanmayana da fal bakarım elbet. Ama duyacaklarından korkuyorsan, o başka.

Bu sözler üzerine şefimiz hastamızın yanına gelip iki elini de uzattı. Bizler de merakla yatağın çevresine sıralandık. Hastamız gözlüklerini takıp şefimizin ellerini iyice inceledi.

-         Dörtgen avuç ve uzun parmaklar. Su grubuna ait bu eller. Sakin sessiz mizaçlısın. Sol elin çok ketum. Hiçbir şey anlatmamakta, susmakta kararlı görünüyor. Ama sağ elin öyle geveze ki, bıraksan her şeyi anlatacak.

Şefimiz telaşla ellerini geri çekerek, avuçlarına baktı. Sanki bir şey anlayabilecekmişiz gibi biz de bakmaya çalıştık. Bu kez şefimizin ellerini sakladığına şahit olduk. Kısa bir sessizlikten sonra hastamız kendi elini gösterip eldeki çizgilerin adlarını, anlamlarını anlattı. Hayat çizgisinin akıl ve kalp çizgisi ile olan konumunun hayata nasıl anlam verebileceğini nasıl yorumlanması gerektiğinden söz etti.

-         Bakın bu orta parmak kaderimizdir. Yüzük parmağımız duygularımızı sanat ve talihi, işaret parmağımız her türlüsünden kazanma hırsımızı simgeler. O sebepten yüzük parmağı işaret parmağından uzun olanlar para kazanmayı geriye itip ülkülerine sanatlarına bağlanan idealist olmayı başaranlardır, genellikle. Başparmak ise insanın kendini, karakterini ve iradesini anlatır.

-         Peki ya serçe parmak, onun anlamı nedir?

-         Serçe parmak insanın hesap kitapsız yapamayacağını, hesaba kitaba ne kadar gereksinimi olacağını gösterir.

Bu sözler üzerine hepimiz ellerimize bakıp yüzük parmağımız ile işaret parmağımızı kıyasladık. İşaret parmağı daha uzun gözükenler pek seslerini çıkarmazken, diğerleri gerinerek yüzük parmaklarının diğerinden ne kadar uzun olduğunu gösterdi. Konu ilgimizi çekmişti. Şefimiz elini tekrar uzatıp gördüklerini yorumlamasını rica etti. Bizimki göz ucuyla uzatılan ellere tekrar baktı.

-         Doktor bey, sol elin susmuş. Konuşmuyor.

-         Bunun anlamı nedir?

-         Sol el kalbe yakın olan elimizdir. Kalbini susturmuş, kalbinin sesini dinlemektense aklının yolunda gitmişsin. O yüzden susmuş olmalı, sol elin.

-         Peki ya sağ elim ne anlatıyor?

-         Dedim ya aklının yolunda gitmişsin. Akıl iyidir, hoştur yol gösterir ama çoğu kez yapmak istediklerine de engel olur insanın. Çünkü aklın, mazeret üretmede üstüne yoktur. Gönlünden geçenlere gözünü kulağını kapatıp aklının doğrusuna gitmişsin. İyi de olmuş. Hoca olmuşsun, saygın olmuşsun. Lakin için huzursuz. Aklın sana yine oyun ediyor. Yaşlandığını, tez zamanda emekli olup bir kenara atılacağını, köşe yastığı olacağın günlerin yakın olduğunu fısıldıyor.  Yani gönlünde susturduklarınla yüz yüze gelmekten, sol eline hesap verememekten tedirginsin. Serçe parmağın da hesabı iyi tutamadığını, teraziyi dengeleyemediğini söylüyor zaten. Bana sorarsan aklın yine sana oyun ediyor. Biraz da sol elinin sesine kulak vermen gerekiyor, artık.

Odadaki sessizliği hastamızın az önce falına baktığı yandaki yatakta yatan hastanın “Böyle dediğine bakmayın siz onun, sorun bakalım kendi falında ne yazıyormuş” sözleri bozdu. Hastamız titreyen ellerini kendine çevirip avuçlarına baktı. “Onlar uzun süredir, konuşmuyor bana. Önce sağ elim sustu, sonra da sol elim yüz çevirdi. Geçmişi ben reddettim, geleceğimi de göremiyorum. Bugüne hapsolmuş biriyim anlayacağınız” dedi. 

Hüzünlendiğini gören şefimiz hastamızın saçlarını okşayarak fal için teşekkür etti. Odadan çıkarken bizimkinin kendi suskunluğu içinde tığını eline alıp örgüsüne döndüğünü gördük. Şefimiz ise vizite ara verip ellerini yıkama gereksinimi duymuştu.

Mesai sırasında türban takmasını şikayet konusu yapan hastamız yüzünden hastane idaresi servis hemşiremizi cezalandırıp görev yerini değiştirmişti. Aynı odayı paylaşan diğer bir hasta ise hastamızın şikayetçi olmasından rahatsızlığını dile getirip hemşire hanımı ve türbanını savunmuş, aralarında sözlü tartışma yaşanmıştı. Daha fazla tatsızlık yaşanmadan ortalığı yatıştırma görevi ise bana kalmıştı. Odalarına girdiğimde kendimi sıcak bir tartışmanın içinde buldum. Üç yataklı hasta odasının rastlantısallığında emekli siyasetçi, genç bir polis memuru ile mahalle bakkallığı yapan esnaf bir araya gelmişti. Siyasetçi ve genç polis memuru, hemşirenin türbanlı olmasından yola çıkarak türban sorunu yüzünden ülkenin bölünmeye gittiğinden yakınıyor mahalle bakkalı ise elindeki tespihi hırsla sallayıp onları abartılı tepki vermekle suçluyor, türban konusunda dindar yaşayanların yerden göğe haklı olduğu savunuyordu. Biraz sakin olmalarının hem kendi sağlıkları hem de servisteki diğer hastaların huzuru için gerektiğini söylemem işe yaramadı. Dahası tartışmaya beni de çekmeye, taraf olmaya zorladılar. Emekli bürokrat ve siyasetçi olan hastamız “söyler misiniz doktor bey? Türbanlı hekim, hemşire olur mu?” diye sordu.  

-          Sorunuzun yanıtını siz de biliyorsunuz. Üstelik kuralların her zaman aynı tutarlıkta uygulanmadığı bir ülkede yaşadığımızın da farkındasınız. Hemşire hanım her ne kadar inancı gereği türban takıyor olsa da çalışkanlığı ve bilgisiyle herkesin takdir ettiği çalışanımızdır. Konu türban olunca Nasrettin hoca fıkrasındaki gibi herkesin kendince haklı olduğu durum yaşanıyor, gücü yeten sözünü dinletmeye çalışıyor.

-          Bu benim sorumun yanıtı değil. İnancı gereği örtünmek isteyene izin verirseniz iş cinsiyet ayrımcılığına kadar gider. Bu işin sonu yok. Örtünüp kapanmakla, hastadan uzak durmakla bu iş olmaz.

Polis memuru da kafasını sallayarak destek verdi. Emekli siyasetçi olan hastamız dini siyasallaştırmaya çalışanların kemikleşmiş ve çözümü zor görünen türban sorununu işleyerek siyasal rant elde ettiklerini, türban takanların da kendilerini baskı altında hissettiklerinden söz etti. 70 li yıllarda ülke sağ sol çatışması içinde kutuplaşmış haldeyken her iki tarafın da türbanlı tayfaya ideolojisi bile olmayan sefil ve zavallı yaratıklar gözüyle baktığını, yıllar sonra iktidar el değiştirdiğinde de geçmişten kalma bu aşağılama ve nefretin hesabının görülmekte olduğunu anlattı. Polis memuru ise laik antilaik çatışmasının giderek iç savaşa dönüşebileceği konusunda bilgilendirildiklerinden söz edince emekli siyasetçi hastamız fikirlerine destek gelmesinin rahatlığı ile “Savaşsız olmaz. Savaş hep vardı. İnsanın olduğu yerde savaş hep olacak, tarih bize bunu anlatıyor. Önemli olan kimin savaştığı.” diye üsteledi. “Peki ya barış, barış nasıl sağlanacak? diye sordum.

-          Barış dediğin de savaşın bir biçimi. Onun için de mücadele gerekir. Size şaşırtıcı gelebilir ama gerçek anlamda barış için mücadele profesyonel askerlerin işi.

-          Nasıl yani? Barış askerlerin işi ise kim ve niçin savaşıyor?

Odada sessizlik oldu. Yataklardan birine ilişip bizim emekli siyasetçinin yanıtını bekledim. Az önceki öfkesi azalmış gibiydi. Arada soluklanıp dinlenerek cevap verdi.  

-          Bakın, savaşan üç tip insan vardır. Birinciler ki, onlar meslekten askerdir. Üniformalı askerdir onlar. Onlar için önemli olan savaşmak değil, kariyerdir. Askeri okula gider, okurlar ve hep geleceğe bakarlar. Ölümden korkar, uzak dururlar. İlerisi için hep hedefleri vardır. Kaybedecekleri kariyerleri ve gelecekleri olduğunun farkındadırlar. O yüzden bilinen anlamda gözü pek asker olamazlar. Onlar ülkenin geleceğini düşünür ve kariyerlerinin uzantısı olarak görür, gerekirse müdahale etmekten çekinmezler. Savaş en son yapılacak iştir onlar için.

-          Peki ya ikinciler?

-          İkinciler ideolojik olarak savaşır. Vatan, din, millet sevgisi gibi soyut kavramlara tutunurlar. Düşünceleri sığdır. Ülkesi için ölür ama bu ölümün gerçekten işe yarayıp yaramayacağının genellikle idrakinde değildirler. Günümüzün intihar bombacıları onlara iyi bir örnektir. İkincilere üniforma giydirip cepheye sürmek birincilerin işidir. Dedim ya savaş hep vardır. Bu iki grup için sorun yoktur, iyi anlaşırlar. Fanatiklerin bir kısmı gerçek anlamda gözü pek iyi asker olurlar. Onları bulup eğitip cepheye süren komutanlara madalya takılır. O madalya birinciler için ne kadar önemli ise ikinciler için ise o kadar aksesuardır. “Ben vatanım için yaptım, bir daha olsa yine yaparım. Madalya önemli değil” dediklerini çok duyarsınız.

Mahalle bakkalı “Tüm bunları getirip türbana nasıl bağlayacaksınız doğrusu çok merak ediyorum” deyince bizimki eliyle acele etme dercesine işaret yaptı. “Dinle hele” dedi. Dayanamadım “üçüncüler kim oluyor? diye sordum. Bir süre sustu sonra bana baktı;

-          Üçüncüler en tehlikeli olanlardır. Onlar için gerçekten nefret edilen düşman söz konusudur. O düşmanı yok etmek için tutkuyla savaşırlar. Üniformalı veya üniformasız olması önemli değildir. Hatta askerlerden uzak durur bağımsız çalışırlar. Birbirlerini iyi tanır, birlikte hareket etmenin sessiz gururunu yaşarlar. Düşman için en büyük tehlike onlardır. Birinci ve ikinci tip savaşanlarla ilişkileri ya hiç yoktur veya çok sınırlıdır. Nefretleri ile ayakta durur zekice savaşırlar. Pusu kurar beklerler. Onlar için tek bir amaç vardır. Ait olmadıkları savaşa bulaşmaz hatta iki tarafın savaşıp güçsüz düşeceği zamana kadar beklerler. İşte zamanında ideolojisiz bulunup hor görülen, acınan dinci tayfanın bu gün ülkeyi yönetiyor olması böyle bir savaşın sonucudur diye düşünüyorum.

Bakkal dayanamadı “Hadi oradan. Kimmiş neymiş o düşman? Laf geveleyip kafa karıştırmada siz siyasetçilerin üstüne yok. Alt tarafı bir türban takacaklar yahu. Örtünmek istiyorlar. O kadar. Neymiş bu kadar nefret ettikleri?” diye söylendi. Bizimki gülümseyerek bakkala baktı.

-          Sanırım dince kutsal duygulardan, toplumun dinden uzaklaşmasından endişe ediyor bunu yapanlardan da nefret ediyorlar. Din söz konusu olduğunda o kendini çok önemseyenlerin de önemsiz fani varlıklar olduğunu anlamalarını kendi gibi düşünmeyenleri aşağılamaktan vazgeçmelerini bekliyorlar. Bunun için savaşıyor, tevekkül ile toplumun adam olacağına inanıyorlar. Onları yıllardır bir arada tutan da kendileri reva görülen o ikinci sınıf insan muamelesi ve onun doğurduğu nefret.

“Bak bu konuda anlaşıyoruz seninle. Siyasete bulaşmak istemezler ama toptan dinsiz gibi yaşamak, öyle görünmek zorunda kalmak da istemiyorlar. İyi tanırım onları, çoğu müşterimdir. Gelir gider dertleşiriz. Kimsenin malında mülkünde gözleri yoktur ama içinde yaşadıkları toplumda varlıkları bilinsin, saygı gösterilsin isterler” dedi mahalle bakkalı. Polis memuru  “bu söyledikleriniz gerçekleşirse barış olacak mı?” diye sorunca bizimki gülümseyerek baktı.

-          Dedim ya. Barış savaşın bir biçimi. Şiddete dönüşmeden götürebildiğin her savaş barış olarak adlandırılıyor dünyada. Bu sorunun yanıtını zaman gösterecek. Ancak tarih bize sonucu genellikle üçüncüler gibi savaşanların belirlediğini gösteriyor. En az onlar kadar nefret ettikleri düşmanı olmayanlar ya kariyerleri ile avunuyor veya kendilerini fanatikçe harcıyorlar. Tarihi ise içinde nefreti yaşatan ve can havliyle savaşanların yazdığını biliyoruz.  

Bakkal, kafasını kaşıyıp “Tamam hemşireyi türbanı yüzünden cezalandırmayı başardın da şimdi türban sorunu için sen ne demiş oldun?”diye sordu. Kısa süren sessizliğin ardından birlikte gülmeye başlayınca bakkal kızar gibi olsa da sonra o da bizlere katıldı. Bizim emekli siyasetçi bakkalın yanına gidip elini sıktı, sırtını sıvazladı. “Boş ver, takma kafana. Bir siyasetçi eskisi yine zırvaladı de geç” dedi. Yatağına uzanıp yorganı üstüne çekti. Polis memuru gazetesine yöneldi, mahalle bakkalı hastamız ise sandalyesini pencere kenarı çekip elindeki tespihin tanelerini devirmeye başladı. Şimdilik odaya barış gelmişti. Sessizliği fırsat bilip yanlarından ayrıldım.  

Sakin bir nöbet akşamıydı. Nöbetçi şef odasında kitap okuyup hastanenin sıkıntısından biraz olsun uzaklaşma niyetindeydim.Yoğun ve yorucu geçen günün üzerine binen idari nöbet, yorucu olmasa da hastaneye hapsediyordu insanı. Gecenin karanlığı da çökünce yarıaçık  cezaevinde gibi hissetmeye başlıyordum kendimi. Bu düşünceler içindeyken kapım çalındı. İçeriye hayli yaşlı, bakımlı hanımefendi girdi.

-          Nöbetçi şefi arıyordum evladım.

-          Benim, buyurun. Size nasıl yardımcı olabilirim?

Bir şeyler söylemek istiyor ancak söze bir türlü başlayamıyordu. Sıkıntılı hali vardı.

-          Sorun nedir? Bir terslik mi var?

-          Yok. Yok bir terslik evladım. Terslik kocamda. Yukarıda dahiliye servisinde yatıyor. Ben de ona refakat ediyorum. Beni size o gönderdi.

-          Ne için gönderdi sizi bana?

-          Olacak şey değil istediği biliyorum ama çok ısrar etti. Elçiye zeval olmazmış. Sizden bir ricası var.

-          Yapabileceğim bir şey ise yardımcı olmaya çalışırım.

-          Bugün Mayıs ayının 5’i. Yani bugün Hıdrellez bayramı. Kocam, bugüne kadar hiçbir hıdrellezi kaçırmadığını bu kez hastanede yakalandığını. Hastane bahçesinde hıdrellez ateşi yakmak istediğini söyleyip izin için beni size gönderdi.

Heyecanlanmıştım. Çocukluğumda mahallemizde kutladığımız hıdrellez akşamları geldi gözümün önüne. Kitabımı kapatıp bir kenara kaldırdım.

Hastanelerde nöbetçi şefin haberi olmadan kuş uçmazdı. Değil ki hastane bahçesinde ateş yakmak. Hanımefendiyi de yanıma alarak hastamızın yanına çıktım. Kaşlarına kadar beyazlamış saçları, deniz mavisi gözleri ile yatağında oturuyor ve soru soran gözlerle bir eşine, bir bana bakıyordu. Dosyasını inceledim. Hastamızı takip eden doktorunu aradım.  Yataktan çıkmasında sakınca yoktu.Heyecanlanmak ve yorulmak yasaktı, o kadar.

-          Hıdrellez ateşi yakmak istiyormuşsunuz, öyle mi?

-          Evet doktor bey. Ne olur çok görmeyin. Gizlice ateş yakıp sizin de başınızı belaya sokmak istemedim. Eşimi o nedenle yanınıza gönderdim.

-          Ama doktorunuza göre heyecanlanmanız ve yorulmanız yasakmış.

-          Sizden rica ediyorum doktor bey. Yaşım hayli ilerledi. Bu belki de görüp göreceğim son hıdrellez. Bu dünyadan geçip gitme zamanının yakın olduğunu hissediyorum.

-          Peki. Ama şartım var. Ateşi birlikte yakacağız. Yorulmak, heyecanlanmak yasak.

Adamın gözlerindeki mutluluğu, ışığı görmeliydiniz. Hemen yatağından doğrulmaya, sabahlığını aramaya başladı. Sakin olmasını rica edip 1 saat kadar sonra hastane bahçesinde buluşmak üzere sözleştik. Odadan çıkarken arkamdan seslendi. 

-          Doktor bey, kızacaksın ama bir şey daha rica edeceğim.

-          Söyle bakalım.

-          Çocuk kliniğinde yatan, gelebilecek durumdaki çocukları da çağırabilir misin, şenliğimize?

-          Neden özellikle çocuklar?

-          Bu bayramı unutmasınlar istiyorum. Günümüzün zamanında yaşayanlar için anlamsız bir bayram hıdrellez. Çoğumuz kolumuzdaki saat ile yaşıyoruz hayatı. Ama çocuklar öyle mi? Onlar için zaman, henüz saatlere hapsolmuş değil. Bu bayram ile baharın başlangıcını, sonbaharda bizi terk eden doğanın, bahar ile aramıza dönüşünün gerçek şenlik olduğunu unutmasınlar istiyorum.

-          Çocuklar için, zaman gerçekten farklı mı?

-         Hem de nasıl farklı. Onlar, doğanın zamanında yaşıyorlar, bir zamanlar hepimimiz yaşadığı gibi. Oyuna dalmış çocuk için yemek saatinin yada yatma saatinin ne kadar anlamlı olduğunu düşünsene doktor bey? Bizler ise ne yapıp edip onları kendi kurgusal, saçma zamanımıza tıkmaya uğraşıyoruz. Kendi zamanımıza en iyi uyum gösteren çocuğa takdir ile bakıyoruz.

Kafam karışmıştı. Aklıma yemek saati geldiğinde sofraya gelmeyen, yatma saati geldiği halde yatmak istemeyen kızımla eşimin diyalogları geliyordu.  

-         Tamam anlaştık. Çocuk servisine de haber vereceğim. Ancak fazla gürültü çıkarmak yok.

Odadan ayrılıp yakmak için bir şeyler ayarladım. Sorumlu hemşire ile birlikte çocuk kliniğini de durumdan haberdar ettim. Biraz sonra 8-10 kadar çocuk anneleri ile birlikte katıldılar, küçük kutlamamıza.

Bir saat sonra hastane bahçesinin fazla dikkat çekmeyen emniyetli bir köşesinde yakmıştık, hıdrellez ateşimizi. Ateşin harı geçince üstünden atlamaya başladık. Çocuklar sıraya girdiler, bey amcamız da aralarında doktor kontrolünde bir iki atlamadan sonra ateşin çevresine oturuldu. Bizim ihtiyar çocuklara Sonbahar ile birlikte ağaçların yapraklarını dökerek doğanın uykuya daldığını, bahar ile birlikte dallara su yürüdüğünü ve doğanın uykusundan uyandığını, bolluk ve bereket getirdiğini bunun için her yıl Mayıs ayının ilk haftasında bahar şenlikleri yapıldığını anlattı. Eskinin masallarını, mitlerini anlatırken çocuklar ilgi ile dinliyordu.

Yaptığım bu iş ertesi gün duyulursa ne hesap vereceğimi düşünürken bey amcamızın eşi koluma girdi. Gözleri doluydu.

-          Teşekkür ederim, doktor bey. Çok teşekkür ederim.

-         Teşekküre gerek yok. Evinden, odasından uzakta hastane koğuşuna tıkılmış, oyundan, oyuncağından uzak çocuklar için güzel bir hastane anısı oldu. Hepimizin, eşinize teşekkür etmesi gerekiyor sanırım. Böylesi bir günü unutmadığı ve unutturmadığı için.

Ateşin sönmesi ile birlikte törenimizi sona erdirdik. Çocuklar anneleri ile birlikte koğuşlarına döndü. Hastamıza odasına kadar eşlik etmek istedim. Engel oldu.

-          Yoruldum, biraz da heyecanlandım ama sanırım değdi, doktor bey.

-          Kendinizi yormamanızı rica etmiştim.

-          Dedim ya, belki de bu göreceğim son hıdrellez. Ama bu çocuklara da bulaştırdım ya hıdrellezi, varsın yorulayım. Biliyorum ki, seneye ben olmasam da o çocuklar arayacaklar, isteyecekler yine hıdrellez ateşini.

-          Nereden biliyorsunuz?

-          Hepsinden söz aldım. Boşuna ağartamadık biz bu saçları.

Eşinin koluna girdi. Birbirilerine yaslandılar, ağır adımlarla odalarının yolunu tuttular.